TÜİK'in açıkladığı ilk çeyrek büyüme rakamları tarihi daralmayı işaret etti. İlk çeyrekte Türkiye ekonomisi yüzde 13.8 daraldı. Gelen rakam resseyonu tescil etmiş oldu.

Türkiye Cumhuriyeti, tarihinin ikinci en yüksek küçülmesini gördü. Yılın ilk çeyreğinde ekonomi yüzde 13.8 küçüldü. Bu oran, 1945 yılındaki yüzde 15.3 küçülmeden sonra Türkiye tarihinin en yüksek küçülmesini gösterdi.

TÜİK çalışmalarında yeni seri çalışmalarına göre en düşük rakamlar 2001 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 9.8 olarak gerçekleşmişti.

Piyasalarda beklenti 11.8 düşüş olacağı yönündeydi.

Üretim yöntemi ile hesaplanan gayri safi yurtiçi hasıla tahmininde, 2009 yılı birinci üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla %2.2'lik azalışla 210 997 milyon TL oldu.

2009 yılının birinci üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla % 13.8'lik azalışla 21 145 milyon TL oldu.

TUİK'İN İLK ÇEYREK RAKAMLARI

Türkiye ekonomisinde bu yılın Ocak-Mart dönemini içeren ilk çeyreğinde en fazla küçülme, yüzde 25,4 ile ticaret sektöründe yaşanırken, bunun etkisiyle vergi ve sübvansiyonlarda yüzde 21,2 azalma oldu.

TÜİK'in 2009'un ilk çeyreğine ilişkin açıkladığı GSYH verilerine göre, geçen yılın Ocak-Mart dönemine oranla, inşaat sektöründe de yüzde 18,9 daralma yaşandı. İmalat sanayiinde ise yüzde 18,5 küçülme kaydedildi. Ulaştırma-haberleşme sektöründe de yüzde 17,6 küçülme olurken, bunu yüzde 13 ile madencilik sektöründeki daralma izledi.

Geçen yıldan daha iyi bir sezon beklentisine karşın, bu yılın ilk üç ayında tarım sektöründe yüzde 3'lük küçülme yaşanması dikkati çekti. Geçen yılın ilk çeyreğinde tarım sektörü yüzde 8,1 büyümüştü.

İmalat sanayi, inşaat ve ticarette gerçekleşen yüksek oranlı küçülmelere karşın, mali aracı kuruluşlar, geçen yılın ilk çeyreğine göre yüzde 10,8 büyüdü. Dolaylı ölçülen mali aracılık hizmetlerinde de yüzde 10,7 büyüme kaydedildi. Mali aracı kuruluşlar, geçen yılın aynı döneminde yüzde 9,3 büyümüştü.

Elektrik-gaz sektöründe geçen yılın ilk çeyreğine göre yüzde 6,1 küçülme yaşanırken, gayrimenkul kiralama ve iş faaliyetleri ile sağlık işleri ve sosyal hizmetler sektörlerinde hiç büyüme-küçülme kaydedilmedi.

Eğitimde yüzde 0,2 küçülme olurken, otel-lokanta sektörü yüzde 2,8 ile canlılığını korudu.

DEVLETİN HARCAMALAR İÇİNDEKİ PAYI ARTTI
TÜİK verilerine göre, harcamalar yöntemiyle GSYH'de, devletin bu yılın çeyreğindeki tüketim harcamaları, geçen yılın aynı dönemine göre arttı. Sabit fiyatlarla geçen yıl yüzde 9 olan GSYH'da devletin harcamalarının payı, bu yıl yüzde 11,1'e yükseldi. Devlet harcamalarının büyüme hızı, geçen yıl ilk çeyrekte sabit fiyatlarla yüzde 5 iken bu yıl ilk çeyrekte yüzde 5,7 oldu.

Maaş ve ücretlerin GSYH'daki payı da geçen yıl yüzde 5,2'den bu yıl yüzde 6'ya çıktı. Maaş ve ücretlerin büyüme hızı da geçen  yılın ilk çeyreğinde yüzde 0,4 iken, bu yıl aynı dönemde 0,9'a yükseldi.

TÜİK verilerine göre 2008 ve 2009 yılı ilk çeyrekte, üretim yöntemine göre sektörel gelişme hızları, sabit fiyatlarla şöyle oldu:

                                  2008           2009   

    SEKTÖR                      İLK ÇEYREK   İLK ÇEYREK

     ----------                   ------       -------- 

     Tarım                          8,1         -3,0

     Balıkçılık                     4,7          2.0

     Madencilik                     8,4        -13,0        

     İmalat sanayi                  8,8        -18,5     

     Elektrik-gaz                   8,3         -6,1

     İnşaat                        -3.1        -18,9          

     Ticaret                       10,2        -25,4

     Oteller-lokantalar             1,3          2,8 

     Ulaştırma-Haberleşme           8,4        -17,6

     Mali Kuruluşlar                9,3         10,8

     Gayrimenkul Kiralama           7,3          0,0

     Eğitim                         1,4         -0,2

     Sağlık işleri ve sos.hizm.     5,5          0,0 

     Konut Sahipliği                1,5          4,5

     Eviçi Pers.Çalş. Hanehalkları  6,7         -1,4

     Dolaylı Ölçülen Mali Ara.Hizm. 8,0         10,7

     Vergi Sübvansiyonlar           9,9        -21,2

     GSYH  (alıcı fiyatları)        7,3        -13,8

SAVAŞLAR ARDINDAN KURULAN CUMHURİYETTE BİLE GÖRÜLMEDİ
Türkiye 1945 yılında gördüğü yüzde 15.3’lük küçülmeden sonraki en yüksek küçülmeyi bu dönemde yaşamış oldu. 1939-1945 yıllarını kapsayan İkinci Dünya Savaşı’ndan ekonomik anlamda çok ağır etkilenen Türkiye 1941’de yüzde 10.3 küçülürken, 1945’te tarihinin halen ulaşılamamış en yüksek küçülme oranını görmüştü. Türkiye 2009 ilk çeyrekte yüzde 13.8 küçülürken, bu orana yakın en yüksek küçülme yüzde 13 ile 1927 yılında görülmüştü. Böylece Birinci Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı ve 1929 dünya ekonomik krizini atlatan genç Türkiye Cumhuriyeti’nin bile görmediği küçülme mevcut krizde ortaya çıktı. Yılın ilk çeyreğinde görülen çift haneli bu küçülme 1932 yılında yaşanan yüzde 10.7’lik küçülme ile birlikte Cumhuriyet tarihinin beş kez yaşanan çift haneli küçülmesinden biri oldu.

TÜRKİYE ARTIK TEKNİK OLARAK RESESYONDA
Türkiye ekonomisi 2009 yılının son çeyreğinde de yüzde 6.2 küçülmüştü. Böylece iki dönem üstüste küçülme yaşayan Türkiye ekonomisi, Avrupa’da kabul edildiği biçimiyle teknik olarak resesyona girmiş oldu.
Ekonomi 2001 krizinin ardından yıllık bazda yüzde 5.7 küçüldükten sonra 2008 son çeyreğe kadar kesintisiz olarak büyümeye devam etmişti. 2008 ilk çeyrekte yüzde 7.3, ikinci çeyrekte yüzde 2.8, üçüncü çeyrekte yüzde 1.2 büyüyen ekonomi, bu büyümede gerileme trendinin ardından son çeyreği yüzde 6.2 küçülme ile kapatmış, 2008’da yıllık büyüme de yüzde 1.1’de kalmıştı.

DOLAR BAZINDA CARİ FİYATLARLA KÜÇÜLME YÜZDE 29
2009 ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine sabit fiyatlarla yüzde 13.8 küçülen GSYH 24 milyar 518 milyon TL’den 21 milyar 145 milyon TL’ye indi.
Cari fiyatlarla GSYH yüzde 2.2 azalarak 215 milyar 846 milyon TL’den 210 milyar 997 milyon TL’ye geriledi. Dolar bazında cari fiyatlarla GSYH yüzde 29 azalarak 180 milyar 19 milyon dolardan 127 milyar 812 milyon dolara düştü.  30.6.2009